Trendyol Cari Hesap Ekstresi Nasıl Okunur? (Borç/Alacak Rehberi)

Trendyol satıcı panelinden cari hesap ekstreni indirdin; karşında Borç ve Alacak kolonları, yüzlerce satır ve muhasebe dilinde yazılmış işlem adları var. "Borç bana mı yazılmış, ben mi borçluyum?" sorusunu soran tek satıcı sen değilsin. Bu rehberde ekstreyi satıcı diline çeviriyoruz: Borç/Alacak mantığı, satır tiplerinin tek tek anlamı ve ay sonunda "bankaya yatan parayla ekstre tutuyor mu?" kontrolünü nasıl yapacağın. Ekstredeki bir satışın sana net ne bırakması gerektiğini görmek için Trendyol Hakediş Hesaplama aracını yanında açık tut.

Cari hesap ekstresi nedir, nereden indirilir?

Cari hesap ekstresi, Trendyol ile aranızdaki para trafiğinin satır satır dökümüdür: her satış, her iade, her komisyon kesintisi, her kargo ve hizmet faturası ve sana yapılan her ödeme burada ayrı bir satırdır. Satıcı panelinde Ödeme ve Fatura → Ekstre Listeleme ekranından dönem seçip indirirsin; ekstreler haftalık dönemler halinde oluşur.

Baştan netleştirelim, çünkü en yaygın kafa karışıklığı bu: ekstre, ödeme değildir. Bir satışın ekstrede görünmesi, parasının yattığı anlamına gelmez — para, siparişin vadesi dolduğunda ödenir. Ekstre "ne oldu?" sorusunun, ödemeler ekranı "ne zaman yatacak?" sorusunun cevabıdır. Vade takvimi ayrı bir konu; detayını Trendyol ödeme vadeleri yazısında anlattık.

Borç ve Alacak ne demek? İşin kalbi

Ekstredeki kolon adları muhasebe geleneğinden gelir ama mantığı iki cümlede özetlenir. Ekstre, senin Trendyol nezdindeki cari hesabını anlatır:

• Alacak: Trendyol'dan alacağın artıyor. Satış yaptın, sana para doğdu; iade oldu ve daha önce kesilen komisyon geri geldi — bunlar Alacak tarafına yazılır.
• Borç: alacağın azalıyor. Komisyon kesildi, kargo faturası düştü, iade edilen ürünün bedeli geri alındı, hizmet bedeli veya ceza faturası yansıdı — bunlar Borç tarafına yazılır. Yani Borç, senin Trendyol'a borçlandığın değil, çoğu zaman senden kesilen tutardır.

Formül basit: bakiye = Alacak toplamı − Borç toplamı. Hakediş ödemesi bu bakiyeden, vadesi dolan kısım için yapılır. Tek bir satış üzerinden izleyelim — 1.000 TL'lik (KDV dahil) bir satış ve örnek %20 komisyon:

Hakedişin çekirdek matematiği budur: alacak eksi komisyon. Kargo, hizmet bedeli ve stopaj gibi diğer kesintiler bunun üzerine ayrı satırlar/faturalar olarak gelir — kalem kalem dökümü hakediş nasıl hesaplanır yazısında bulabilirsin.

İadede işaretler ters döner

Aynı sipariş iade olursa ekstre aynı satırları ters işaretle yazar: ürün bedeli bu kez Borç tarafına geçer (1.000 TL geri alınır), daha önce kesilen komisyon ise Alacak tarafına döner (200 TL iade edilir). Net etki −800 TL'dir. Bunu bilmeyen satıcı, iade dönemindeki ekstrede "komisyon" kelimesini Alacak kolonunda görünce şaşırır; oysa bu, sistemin doğru çalıştığının işaretidir. Kontrol ederken çiftleri eşleştir: her iade satırının karşısında bir komisyon iadesi satırı olmalı. Komisyon geri gelir ama gidiş-dönüş kargo maliyeti çoğu senaryoda sende kalır — iadenin gerçek maliyetini iade maliyeti hesaplama aracıyla çıkarabilirsin.

Ekstre satır tipleri tek tek

Trendyol'un finans sistemi arka planda 25'e yakın farklı işlem türü tanımlar: satış, iade, indirim ve indirim iptali, kupon ve kupon iptali, provizyon düzeltmeleri, manuel iadeler, komisyon ve komisyon iptalleri, teslimat bedeli gibi. Satıcı olarak ekstrede en sık göreceğin gruplar şunlar:

• Satış: ürün bedeli, Alacak. Müşterinin ödediği KDV dahil tutar üzerinden yazılır.
• İade: ürün bedeli Borç'a, komisyon iadesi Alacak'a — yukarıdaki ters işaret mantığı.
• Komisyon: her satışın yanındaki Borç satırı. Dikkat: komisyon, KDV dahil satış fiyatı üzerinden hesaplanır. Satıcıların klasik hatası, kendi marj hesabını KDV hariç fiyattan kurup ekstredeki komisyonu "fazla kesilmiş" sanmaktır — önce matrahı doğru al, sonra itiraz et.
• Kargo faturası: gönderi başına Borç. Her kalemde tutarın yanında desi, sipariş numarası ve paket numarası da bulunur — yani hangi gönderiye kaç desi üzerinden ücret kesildiğini satır satır görebilirsin. Kargo firmasının ölçtüğü desi seninkinden yüksekse fatura kabarır; kendi ölçünü desi hesaplama aracıyla doğrulayıp farka itiraz edebilirsin.
• Platform hizmet bedeli: kargoya verilen paket başına kesilen sabit tutar, Borç. Güncel tutarı satıcı panelinden doğrula; ucuz üründe marjı en çok yiyen kalemlerden biridir.
• Kupon / indirim satırları: katıldığın kampanyanın veya tanımladığın kuponun satıcı payı Borç'a yazılır. Trendyol'un kendi karşıladığı indirim ve kuponlar ise ayrı işlem türleriyle gelir ve senin cebinden çıkmaz — bir indirim satırı gördüğünde önce kimin karşıladığına bak.
• Ceza ve diğer faturalar: termin gecikmesi, tedarik edememe gibi olay bazlı kesintiler Borç'a düşer. Ekstrede en çok sürpriz yaratan gruptur.
• Ödeme: Trendyol'un banka hesabına gönderdiği hakediş tutarı. Bu satır cari bakiyeni kapatır; "bankaya yatan" ile eşleştireceğin satır budur.

Ay sonu mutabakat pratiği: 15 dakikalık kontrol

Ekstreyi okumayı öğrenmenin asıl getirisi, ay sonunda şu tek kontrolü yapabilmektir: ekstredeki alacakların − kesintiler = bankaya yatan para mı? Adım adım:

1. Dönemin ekstrelerini indir: ay içindeki tüm haftalık ekstreleri topla. Alacak kolonunun toplamını ve Borç kolonunun toplamını ayrı ayrı çıkar.
2. Beklenen neti hesapla: Alacak toplamı − Borç toplamı. Bu, o dönemde cari hesabına işleyen net tutardır.
3. Stopajı hesaba kat: ödeme aşamasında KDV hariç satış tutarının %1'i gelir/kurumlar vergisi stopajı olarak kesilir. Bu kayıp para değil, yıl sonunda vergiden mahsup edilen bir ön ödemedir; tutarını e-ticaret stopaj hesaplama aracıyla çıkarabilirsin. Kesin vergi durumun için mali müşavirine danış.
4. Banka hesabınla karşılaştır: ay içinde Trendyol'dan gelen ödemeleri topla ve beklenen netle yan yana koy. Birebir tutmasını bekleme — vadesi dolmayan satışlar sonraki aya sarkar. Ama sarkan tutarı da "Gelecek Ödemeler" ekranından görebilmelisin.
5. Açıklanamayan fark varsa peşine düş: fark ya zamanlamadır (vade), ya olay bazlı kesintidir (iade, ceza), ya da hatadır (yanlış desi, mükerrer kesinti, sözleşmenden yüksek komisyon). İlk ikisi ekstrede satır olarak bulunur; üçüncüsü için Kesinti Kontrol aracına bak ve itiraz sürecini haksız kesinti itiraz rehberinden yürüt.

Trendyol ayrıca her ay Cari Mutabakat e-postası gönderir. Çözülmemiş bir itirazın veya açıklayamadığın bir fark varken "mutabıkız" demeden önce bu kontrolü bitirmiş ol.

Sık yapılan üç okuma hatası

1. Ekstre toplamını "bu hafta yatacak para" sanmak. Ekstre işlemleri gösterir, ödemeyi değil. Vadesi dolmayan satışın parası o haftanın ödemesine girmez — eksik ödeme değil, zamanlamadır.
2. Komisyonu KDV hariç fiyattan hesaplayıp ekstreyle tutturamamak. Müşterinin ödediği fiyat KDV dahildir ve komisyon bu fiyat üzerinden hesaplanır. Kendi kar hesabını da aynı matrah üzerinden kurmazsan her ekstrede "fazla kesinti" görürsün — çoğu zaman kesinti değil, hesap farkıdır.
3. İade satırlarını çift kesinti sanmak. İadede ürün bedeli Borç'a yazılırken komisyon Alacak'a döner. Sadece Borç kolonuna bakan satıcı, iade edilmiş siparişin komisyonunu "geri gelmedi" zanneder; karşı satırı aramayı alışkanlık yap.

Satır satır kontrolü sisteme bırak

Bu kontrolün mantığı basit, emeği büyüktür: her hafta yeni bir ekstre, yüzlerce satır, iade çiftleri, desi karşılaştırmaları. Verimle, Trendyol hesabını bağladığında ekstre ve finans verini dönem dönem otomatik çeker; beklenen hakedişi hesaplayıp yatan tutarla karşılaştırır, açıklanamayan farkları ve şüpheli kesintileri tespit eder ve itiraz etmek istediklerin için itiraz taslağı hazırlar — göndermeyi sen onaylarsın. Kesinti-itiraz özelliğini incele, ya da önce tek bir satış için hakediş hesaplama aracıyla ekstrende görmen gereken rakamı çıkar.